Ortalama bir iktisat bölümündeki hakim anlatı, önce mutlak sonra da...

Ortalama bir iktisat bölümündeki hakim anlatı, önce mutlak sonra da karşılaştırmalı üstünlüklerin tanımlanması ile başlar. Merkez ülke, söz gelimi, hem sermaye yoğun traktörü hem de emek yoğun pamuğu çevre ülkeden daha düşük maliyetle üretebilmektedir. Ancak traktörde çok daha üstündür. Böyle bir durumda merkezin sermaye yoğun traktör üretimine odaklanarak çevreye traktör satması ve pamuğu çevreden alması "herkesin" yararınadır (!) Elbette çevre de pamuğa yönelmelidir (!)

Daha sonra merkez ülkenin niçin sermaye yoğun traktör üretiminde çok daha üstün olduğu (karşılaştırmalı üstünlüğe sahip olduğu) açıklanmaya girişilir. Merkez ülke çevre ülkeye nazaran daha fazla sermayeye (para değil; bilgi, makine, üretim araçları şeklinde anlayın) sahip olduğu için bu üstünlüğe sahip olduğu sonucuna varılır. Yani merkez ülkenin sermaye/emek oranı çevre ülkeye göre çok daha yüksektir.

Tam bu esnada, merkez ülkenin faktör donatımı açısından sermaye lehine üstünlüğünün kaynaklarının da sorgulanması gerekirken, bu yapılmaz. Mesela merkez ülkenin çevre ülkenin kaynaklarını sömürmesinin, bunu nasıl yapabildiğinin, uluslararası ticaret ve ödemeler sisteminin bu bağlamda nasıl yapılandırıldığının, çevre içerisinde çıkarlarını merkez ile uyumlulaştırmış siyasi ve iktisadi ajanların varlığının sorgulaması yapılmaz. Bunları sorgulamak anlamsızdır (!). Zaten buna zaman da yoktur, iktisat bölümü programı, matematik ve istatistik ağırlıklı derslerle doludur. İsteyen okul sonrası bu konulara kendisi eğilebilir. Ama gerek yazılı sınavlarda gerekse de mülakatlarda, yukarıdaki hakim anlatıya uygun yanıtlar vermelidir. Sonra da eşek gibi çalıştırılmaktan boş kalan zamanlarında eksiklerini giderebilir (!) Hoca olduysa, bu anlatiya uygun, matematik ve istatistik ile desteklenmiş yayınlar yapıp çabucak yükselmeli ve önüne gelene bilmem ne sınıfı yayının var mı diye çemkirmelidir. Veya, biz bu konulara girmiyoruz, veri kabul edip etkilerine bakıyoruz denir. Sonuçta düzene hizmet eden birisin deyip geçmek gerekir. Neyse...

Aslında olan, yukaridaki bağlamda yapılan tartışmaların gizlenmesi, yokmuş gibi yapılmasıdır. Nihayetinde de, bu yapıya yönelik kamu müdahalelerinin zararlı olduğu "gösterilip" serbest ticaret sistemi kutsanarak dersler bitirilir. Bu formasyona maruz bırakılmış milyonlarca insan artık bu çıkarımların "bilimsel" olduğuna inandırılmış ve sistemin devamı için yıkanmıştır. Neyse ki, sürekli olarak, her dönem, birkaç deli çıkıp "hop, yavaş evladım" deyip alternatif bağlantıları hap kıvamında sunabiliyor, özetleyebiliyor.