Hyman Minsky'nin Finansal İstikrarsizlik Hipotezi kapsamında TR'de...
Menekşe Yılmaz@meeeeenekseee
17 views
Aug 29, 2025
~5 min read
Advertisement
1
Hyman Minsky'nin Finansal İstikrarsizlik Hipotezi kapsamında TR'de kredi genişlemesinin, ki bu genişleme özellikle ticari krediler bağlamında gerçekleşiyor⬇️, neden ve sonuçları üzerine yazmaya çalışacağım.
Öncelikle Hedge, Spekülatif ve Ponzi finans birimlerini taniyalim
1#
Öncelikle Hedge, Spekülatif ve Ponzi finans birimlerini taniyalim
1#
2
Basitleştirilmiş bir örnek geliştirelim: Kredi kartınızdan 20 bin lira çekip (yani borçlanıp) fiyatının artacağını düşündüğünüz bir varlık alımında kullandığınızı varsayalım. Hisse senedi, coin, döviz hiç fark etmez, herhangi bir varlık aldınız. Spekülasyon yapiyorsunuz yani
2#
2#
3
Daha önce bahsetmiştik; bir varlığın, fiyat değişimlerinden kazanç sağlamak üzere gerçekleştirdiğimiz işlemlere spekülasyon diyorduk. Bu 20 bin lira ile "Thodex" üzerinden bir coin aldığınizi varsayalım biz. Beklentiniz bu coinin fiyatınin çok artacağı yönünde.🚀🚀🚀
3#
3#
4
Kredi kartınızın nakit çekim işlemleri için aylik %2 faiz aldığını varsayalım. Hatta konuyu iyice basitleştirmek için kredi kartınızın borç faizini ödediğimiz müddetçe kullanılabilir kaldığını varsayalım. Borcunuzun faizini ödemeniz durumunda herhangi bir takibe düşmuyorsunuz
4#
4#
5
Bu varsayım asla sonucu değiştirmez, asgari ödeme tutarıni yükseltirsek finale daha hızlı ulaşırız sadece. Kartinizin limiti de 50 bin lira olsun.Karta başka da bir borcunuz olmasın. Şimdi coini aldık ve Thodex'in sahibi ne var ne yok toplayıp kacti🤬.Sizin yatırım buhar oldu
5#
5#
6
Şimdi artık hedge, spekülatif ve Ponzi finans birimlerini tanımlayabiliriz
Hedge finansman birimi: Aylık geliriniz 30 bin TL olsun. Barınma, beslenme, ulaşım gibi zorunlu harcamalarınız da 8 bin lira olsun. Başkaca bir tasarruf veya borcunuz olmasın (işe yeni girmiş olun🤣)
6#
Hedge finansman birimi: Aylık geliriniz 30 bin TL olsun. Barınma, beslenme, ulaşım gibi zorunlu harcamalarınız da 8 bin lira olsun. Başkaca bir tasarruf veya borcunuz olmasın (işe yeni girmiş olun🤣)
6#
7
Neyse, bu da bana ders olsun deyip hayatınıza bakabilirsiniz. Ay sonu kredi kartı ekstrenizde 20.400 (20000*1.02) lira borç görürsünüz. Zaten maaşınızdan 22 bin lira artıyordu (30bin-8bin), borcu ödediniz ve sadece zorunlu harcamalarınızı yaptınız o ay, biraz da 🍺+🥜+📽️ evde
7#
7#
8
Bu durumda siz bir hedge finansman birimisiniz demektir. Cunku hem anaparayi (20 bin) hem de bu anaparanin faizini (400 TL) kendi faaliyet gelirinizle (maasinizla) odeme yeteneğine sahipsiniz.Minsky'e göre borcluluk yapısı genelde bu sekildeyse o ekonomi istikrarlidir,"o an"
8#
8#
9
Minsky'e göre hedge finansman birimlerinin ağırlıkta olduğu bir yapi genellikle hemen kriz sonrası dönemde görülür ancak (tartışacağız)
Spekülatif finansman birimi: Şimdi hersey yukarıdaki ornekle aynı olsun ama bir şey hariç: Bu sefer maaşınız 10.160 lira olsun🥺🥺
9#
Spekülatif finansman birimi: Şimdi hersey yukarıdaki ornekle aynı olsun ama bir şey hariç: Bu sefer maaşınız 10.160 lira olsun🥺🥺
9#
10
Ekstre geldi; 20.400 borç yine. Siz sadece 2.160 lira artırabiliyorsunuz ama bu kez (10160 maaş -8000 zorunlu harcamalar) Olsun, 2.160 lira yatirirsiniz ve 18.240 lira borcunuz kalır. Gelecek ay ekstreniz 18.605 (18240*1.02) lira gelir
10#
10#
11
Siz yine kalan 2.160 liranizi yatirirsiniz.Bir sonraki ay ekstre borcu ise 16.774 ((18605-2160)*1.02) lira gelir ve siz yine 2.160 lira yatirirsiniz. Sonraki aylar ekstre borcunuz sırası ile 14.906, 13.000 ... şeklinde sürekli azalarak gelir ve sonunda kurtulursunuz🥳🥳
11#
11#
12
Bu durumda siz bir spekülatif finansman birimisiniz demektir : borcunuzun faizini tamamen ana parayı ise kısmen kendi faaliyet gelirinizle ödeyebiliyorsunuz yani. Sadece daha kizginsiniz, aylardır bununla uğraşıyorsunuz 🥺🥺, olsun bitti🤣🤣
12#
12#
13
Ponzi finansman birimi: Geliriniz bu kez 8 bin lira ve herşey aynı. Faiz oranı yine %2, zorunlu harcama yine 8 bin ve yine 20 bin çekip "Thodex" üzerinden ilgili coine yatirdiniz ("kumarbazsiniz" yani) ve yine çalındı. Bu sefer işler çok daha zor. Ekstre geldi 20400₺ borç.
13#
13#
14
Sizde para yok😱. Maaşı buna yatirsaniz nasıl kira, fatura, ulaşım giderinizi filan karşılayacaksiniz ki! Himm, olsun gam yok; nasıl olsa kredi kartı limiti 50 bin lira. Kalan limitten bir 400 daha çeker yatirirsiniz. Gelecek ayki ekstre borcunuz 20808 lira (arttı mı ne😱
14#
14#
15
Çünkü anapara borcu 20400 oldu, 408 lira da faiz geldi.Olsun kalan limitten çeker yatırırsiniz.Bir sonraki ay ekste 21224 lira olur. Aynen devam; sonraki ay ekstre 21648, sonraki 22081, sonraki 22523...Aman tanrim sürekli artıyor(faiz yükselse ne olur; çokomelli, birazdan)
#15
#15
16
Her gün ızdırap cekeceginize kalan tüm limiti de çekip, Kıbrıs'a mı gitseniz 🎰. Battı 🐟 yan goes! Zaten ödemeniz mümkün değil. Şaka gibi geliyor değil mi? Lakin bu şekilde davranan ciddi finansal kurumlari da oldu, daha doğrusu çalışanları (!). Anlatırım
16#
16#
17
Şu son durumdaysaniz siz bir Ponzi finans birimisiniz yani bırakın anaparayi faizi bile kendi faaliyet gelirinizle odeme kabiliyetiniz yok. Bu nasıl ya, olur mu öyle şey derseniz su asagidaki şekle bakın👇 Kârı borçları için ödediği faizden düşük olan firmaların oranı.
17#
17#
18
ABD'de göz önüne alınan her 5 firmadan bir Ponzi. Böyle firmalara zombi de deniyor. Ölmüş ama yaşıyor veya yaşatılıyor yani😂 Minsky'e göre her finansal birim bu üç finansman türünden (hedge, spekülatif ve Ponzi) birisine dahildir. Lakin türler arası geciskenlik de mümkündür
18#
18#
19
Zaten Minky'nin Finansal İstikrarsizlik Hipotezi de esasen bu geçişler üzerine odaklanıyor. Finansal krizler üzerine odaklandığı için de doğal olarak hedgeden spekulatife, spekulatiften Ponziye ve Ponziyken Kıbrıs'ta da kaybedip yok olanlar üzerine odaklanıyor.
19#
19#
20
Şimdi türler arasındaki geciskenlik nasıl olabilir, neden kaynaklanabilir, bir dusunelim. Önce yukarıdan aşağı, yani hedgeden, spekulatife, spekulatiften Ponziye gibi; kötüleşme durumunu yani. Şimdi 9. tweette tanıttığımız spekülatif birimi göz önüne alın.
20#
20#
21
10160 TL maaş aliyor ve bunun 8 bin lirasıni zorunlu harcamalara ayırıyor ancak 2160 lira artirabiliyordu. Faiz oranı %2 olduğundan zorlansa ve zaman alsa da borcunu odeyebiliyordu. Cunku faizi tamamen, anaparayi ise kısmen odeyebiliyordu. Şimdi faizler artırıldı diyelim
21#
21#
22
Aylık %2'den %15'e çıksın. Yok artık demeyin, bu anlamayı kolaylaştırıcı bir ornek, faizi bu kadar çok artırmak yerine karttan cektigi tutarı yani kaldiraci da artirabilirdim, 150 bin çektiririm mesela. Ya kim yapar demeyin, yapanı var ⬇️🤣🤣
22#
22#
23
Haber başlıklarına aldanmayın. Hafif düşmüş son dönem, Fed asarım keserim deyince. Nasıl bir artış eğilimi var özellikle pandemi sonrası.😱. Bunlar yüksek kaldıraçlilar, tüm limiti coine basanlar 🤣🤣. Tekrar bizim spekulatife dönelim ve faizlerin %15'e çıktığını varsayalım
23#
23#
24
10.160 TL maaş alıyordu, 2160 TL artiriyordu, 20.000 TL çekmişti karttan, faiz %2'ydi ve er geç borcunu bitiriyordu (bkz. 9.tweet). İlk ay faiz %2'ydi ve 20400 lira ekstre gelmişti, 2160 TL yatirmis ve borcu 18240 lira kalmıştı. İkinci ay faiz %15 oluverdi (şahin Fed🤣🤣)
24#
24#
25
Sonraki ay ekstre 20976 lira (2736 lirası faiz, elde kalan 2160 faize bile yetmiyor, kalan 576 TL kalan limitten çekilecek) Gelecek ayların ekstre tutarları ise sırası ile şöyle olur: 22301, 24022. Ekstre her ay büyür yani;,... bizim spekulatif Ponzi olur🤣 Doğru Kıbrısa🎰🃏
25#
25#
26