Etkin Piyasa Hipotezi (EPH) – Efficient Market Hypothesis (EMH) (1)...

1960’larda Eugene Fama tarafından ortaya atılan bir hipotezdir. Hipoteze göre: Bir varlığın (hisse, tahvil, döviz, emtia…) fiyatı, piyasada bilinen tüm bilgileri anında ve tam olarak yansıtır.
Bu ne demek?
* Hisse fiyatı = Şirket haberleri + bilanço + faiz + makro veriler + beklentiler → Hepsi zaten fiyatta.
Yani kimse sistematik şekilde “piyasayı sürekli yenemez.”, şansa arada yenebilir
* Uzun vadede hisse seçerek ya da zamanlama yaparak ortalamanın üstünde getiri elde etmek çok zordur.
3 formu tanımlanmış.
Az Etkin: Fiyatlar geçmiş fiyat hareketlerini ve hacmi zaten içerir. Teknik analiz işe yaramaz.
Yarı Etkin: Fiyatlar tüm kamuya açık bilgiyi içerir.
Temel analiz + teknik analiz → ekstra getiri sağlayamaz.
Tam Etkin: Fiyatlar içeriden bilgiyi bile içerir.
Yani “inside” avantajı yoktur.
Hipotezle ilgili çeşitli deneyler, tv showları yapılmış.
📌Deneyler ve tv showlarında bir tarafa profesyonel yatırımcılar, diğer tarafa ise tamamen rastgele seçim yapan gruplar konmuş. Sonuç: 3–6 ay sonunda getiriler karşılaştırıldığında fark bulunamamış 😀
Rastgele Gruplardan Örnekler
İnek Deneyi: Otladıkları alan karelere bölünmüş, karelere hisse isimleri yazılmış. İnek nereye dışkıladıysa o hisse seçilmiş.
Güzellik Uzmanları: Hayatında hiç yatırım yapmamış güzellik uzmanlarına hisse seçtirilmiş.
Dart: Çocuklara dart oynatılmış, okların geldiği sayılara karşılık gelen hisseler portföye alınmış.
Sonuç: Profesyonellerin performansı ile bu “rastgele grupların” performansı arasında ciddi fark yok.
ama aslında beklenen sonuç... Evet beklenen sonuç çünkü zaman yatırımcının dostudur ve kısa vadede (≤6ay diyebiliriz) şans faktörü çok belirgindir.
Kısa vadede borsa bir oylama makinesidir. Uzun vadede ise bir tartı makinesidir.
-Graham
Para kazanıyor olmanız doğru yatırım yaptığınız, para kaybediyor olmanız yanlış yatırım yaptığınızı göstermez. Çünkü kısa vadeli fiyat hareketleri tahmin edilemezdir.
-Peter Lynch
Konusu gelmişken buraya yazayım
Piyasada “Kesik Baş” Fenomeni
Genç arkadaşlarla konuşurken bazen diyorum ki:
“Burada hata yapıyorsun.”
Ama o hisse bir süre daha yükselmeye devam edebiliyor.
Sonra dönüp:
“Bak abi, sen dedin ama hisse gitti.” diyorlar.
📌 İşte burada piyasadaki kesik baş fenomeni devreye giriyor.
Horozun kafasını kesseniz de bir süre koşmaya devam etmesi gibi…
Tahtacı malını bitirdikten sonra hissenin yükselmeye devam etmesi,
Ya da temel olarak pahalı hale gelen bir hissenin daha da pahalı olması,
tam da bu duruma örnektir.
Ama O koşu uzun süremez..! Pimi çekilmiş el bombasını elde tutmak gibi eninde sonunda her hisse değerine gider.
Etkin piyasa hipotezini savunanlar genelde teknik analistler. Temele gerek yok fiyatın içinde her türlü bilanço, haber, gelişme var diyorlar. Ama bu hipoteze göre teknik analiz işe yaramaz. Temel analiz ise sadece yarı etkin piyasada işe yarıyor.
Piyasaya bakarsak çokta mantıklı ilerlemediği görürüz. Bazı olay, haber, bilançolara abartılı tepkiler verdiği görüyoruz. Fiyatı bazen o kadar abartabiliyor ki geldiği yerlere şaşıp kalabiliyorsunuz. Piyasanın bir huyu abartmayı sevse de diğer bir huyuda rasyonel olmasıdır. Yani fiyat ile değer aşıklarını uzun süre birbirinden ayrı tutmaz. Hiçbir hisse, ederinin çok üstünde ya da altında uzun süre kalamaz.
Eğer EPH doğru olsaydı, yani fiyatların içinde her bilgi tam yansıyor olsaydı Buffett’in dediği gibi:
“Ben sokaklarda gezen bir deli olurdum, bu servete sahip olmazdım.”
Yani piyasalarda her zaman hatalı fiyatlamalar oldu, oluyor ve olacak.
Burada bir uyarıda yapayım.
⚠️ Sosyal medyada adı çok yazılan, analizi çok paylaşılan, herkesin bahsettiği hisseler genelde piyasanın fiyatını abarttığı hisseler oluyor. Bunları alırsanız ya vasat getiriniz olur ya da zarar edersiniz.
Selam ve Saygılarımla