Ev fiyatları pahalı mı? Beraber bakalım. 1.Asgari ücrete göre...

1.Asgari ücrete göre bakalım.
Tradingview üzerinden bakalım. Kullanacağımız veriler ev fiyatları TRHPI (Konut fiyatları endeksi), TRMW (Asgari ücret) ve bunların Amerika da ki karşılığı olan USHPI ve USMW göre değişimine bakalım.
Kırmızı Türkiye Ev fiyatı/Asgari ücret grafiği, Mavi ABD Ev fiyatı/Asgari ücret grafiği. TR fiyatları 2020 de dip yapmış, sonrasında enflasyon rallisi ile ciddi yükselmiş. Gecikmeli maaş zamları gelince eski ortalamaya dönmüş gözüküyor. ABD fiyatları 2008 krizi ile düşmeye başlayarak 2011 de dip yapmış. Sonra yükselişe geçmiş ve 2006 zirvesininde epey üzerinde.
Asgari ücrete göre kıyaslarsak ev fiyatlarımız ortalamalara dönmüş gözüküyor, ABD göre benzer kıyaslamayı yaparsak oraya göre ucuzuz ama onlarda mortgage krizi ile 2011 de evler 3 yıllık kira çarpanına kadar düştüğü düşünülürse anca değerine gelmiş olabilir.
TRHPI (Konut fiyatları endeksi) verisini, dolara bölersek dolar bazlı ev fiyatlarının son 15 yıllık seyrini görebiliriz.
TRHPI $ bazlı 2010 yılında 100 iken 2019-2022 arası %40 $ bazlı ucuzlamış (Ev almak için en iyi dönem). Benzer ucuzlamayı TRHPI asgari ücrete oranında da görmüştük.
Güncel rakam ise 2010'a göre %50 artmış ama evlerin ucuzladığı 2019-2022 dönemine göre neredeyse %200 artmış. ABD doları da değer kaybediyor ve geçen zamandaki dolar enflasyonu %50. Yani 2010 rakamına göre, güncel ev fiyatları nominal %50 artarken, reel hiç artmamış. Bunu daha görsel yapmak hem de bilgi olması adına USCPI (ABD Tüfe) oranlarsak ev fiyatlarını $ bazlı 2010 yılına benzer olduğunu görebiliriz.
TradingView üzerinden erişebildiğimiz Türkiye konut fiyat verisi yaklaşık 15 yıllık bir dönemle sınırlı. Daha uzun vadeli analiz yapabilmek için ABD verilerine bakmak faydalı oluyor. Aşağıdaki grafik, ABD'deki konut fiyatlarının, ABD enflasyonu (TÜFE) ile düzeltilmiş halini yani reel fiyatlamayı gösteriyor.
Grafikte dikkat çeken en önemli olay, 2008 finansal krizi öncesi konut fiyatlarında yaşanan ciddi balonlaşma ve ardından gelen sert düşüş. Buna karşın, 1998 Asya krizi ve 2000 Dotcom balonu gibi büyük ekonomik olayların konut fiyatlarına belirgin bir etkisi olmamış. Bunun temel nedeni, 2008 krizinin doğrudan konut kredilerine ve mortgage piyasasına dayalı bir kriz olmasıdır. Yani kriz doğrudan konut sektörünü tetiklemiş, bu da fiyatlarda büyük düşüşe yol açmıştır. Diğer krizler ise reel sektöre ve teknoloji hisselerine odaklı olduğundan konut piyasası daha sınırlı etkilenmiştir.
Gelelim uzun vadeli getirisine:
Grafikte reel konut fiyatlarının eğimi, ABD'de konutun yıllık ortalama enflasyon üzeri %2 reel getiri sağladığını gösteriyor. Yani konut, uzun vadede sadece enflasyona karşı koruma sağlamakla kalmıyor, aynı zamanda reel birikim de oluşturuyor.
Benzer şekilde Türkiye için yapılan akademik çalışmalarda da, özellikle büyük şehirlerde konutun uzun vadede yıllık %2 civarında reel getiri sunduğu görülüyor
Uzun vadeli veriler, konutun yılda ortalama %2 civarında reel getiri sağlayan, yani enflasyonun üzerinde makul düzeyde değer kazanan bir yatırım aracı olduğunu gösteriyor. Bu getiri oranı, hisse senedi veya girişim sermayesi gibi yüksek riskli yatırımlarla kıyaslandığında vasat kalsa da, istikrarlı ve düşük riskli olması nedeniyle pek çok yatırımcı için huzurlu bir liman işlevi görüyor.
Tabii ki her yatırımda olduğu gibi konutta da fiyatı ne zaman ve ne seviyeden aldığınız büyük fark yaratıyor. İyi fiyattan alınan bir mülk bu ortalama getirinin çok üzerine çıkabilirken, kötü zamanda alındığında reel olarak kaybettirebilir.
Veriler, Türkiye konut fiyatlarında genel anlamda balonlaşma işareti olmadığını gösteriyor. Ancak değerlendirme yaparken fiyatlara dolar bazlı bakmak, farklı dönemlerde çok farklı sonuçlara yol açabiliyor:
Örneğin, 2010 yılında konut alan biri, dolar bazında bakıldığında reel olarak neredeyse hiç kazanmamış olabilir. Oysa yıllık %2 reel getiri gerçekleşmiş olsaydı, bu kişinin yatırımının bugün dolar bazında yaklaşık %30 daha yüksek değerde olması gerekirdi. Yani burada aslında reel bir kayıp söz konusu.
Buna karşılık, 2019–2022 döneminde konut alımı yapan bir yatırımcı, bugün dolar bazında bakıldığında %200’e yakın kazanç elde etmiş olabilir. Bu da bazı gözlemcilerde balon oluştuğu izlenimi yaratabilir.
Selam ve Saygılarımla



