Excel'de kurdan enflasyona geçişkenliği hesaplama: Pratik bir...
Simeranyalı Samim@SimeranyaliSam
18 views
Jun 15, 2025
~3 min read
Advertisement
1
Excel'de kurdan enflasyona geçişkenliği hesaplama: Pratik bir yaklaşım denemesi.
Piyasadaki yüzde 35-40 hatta yüzde 55 gibi geçişkenlik açıklamalarını doğru bulmuyorum, içime sinmiyor. Yanlış bir şeyler var belli ki gözlemle de teoriyle de çelişiyor. Ben de daha basit ve +
Piyasadaki yüzde 35-40 hatta yüzde 55 gibi geçişkenlik açıklamalarını doğru bulmuyorum, içime sinmiyor. Yanlış bir şeyler var belli ki gözlemle de teoriyle de çelişiyor. Ben de daha basit ve +
2
anlaşılır olacak şekilde kendi hesabımı yapayım dedim.
2013'den beri Dolar/TL ve İTO Geçinme endeksi verilerini kullandım.
1-Önce serilerin logaritmik farklarını alıyoruz.
Dolardaki t zamandaki değişimi, (t-1) zamandaki dolardaki değişimle ve enflasyonla tahmin eden
2013'den beri Dolar/TL ve İTO Geçinme endeksi verilerini kullandım.
1-Önce serilerin logaritmik farklarını alıyoruz.
Dolardaki t zamandaki değişimi, (t-1) zamandaki dolardaki değişimle ve enflasyonla tahmin eden
3
ve enflasyondaki değişimi aynı şekilde dolardaki geçmiş değişimle ve enflasyonla tahmin eden iki regresyon kuruyoruz. Bunların tahminlerini t zamandaki dolar tl'den ve enflasyondan çıkarıp hataları elde ediyoruz.
4
2-Hataların kovaryans matrisini çıkarıyoruz.
=DÇARP(DEVRİK DÖNÜŞÜM(HATA SÜTUNLARI);HATA SÜTUNLARI)
3-Kovarans matrisin determinantını alıyoruz.
=DETERMİNANT(AH1:AI2)
4-AIC hesaplayacağız.
AIC=Veri sayısı*LN(bulduğumuz determinant)+2*K
=DÇARP(DEVRİK DÖNÜŞÜM(HATA SÜTUNLARI);HATA SÜTUNLARI)
3-Kovarans matrisin determinantını alıyoruz.
=DETERMİNANT(AH1:AI2)
4-AIC hesaplayacağız.
AIC=Veri sayısı*LN(bulduğumuz determinant)+2*K
5
K=(DEĞİŞKEN SAYISI(2 OLACAK YANİ DOLAR VE TL)*GECİKME SAYISI(ŞİMDİLİK 1)+1)*DEĞİŞKEN SAYISI(2)=6
Yani burada hem dolar hem enflasyon için 2 model kurduk, modellerde toplam sabit dahil 6 parametre var.
Yani burada hem dolar hem enflasyon için 2 model kurduk, modellerde toplam sabit dahil 6 parametre var.
6
Sonra 2, 3 ve 4 gecikmeli modeller için de aynı şeyi yapıyoruz. 3 gecikmeli model AIC'i en düşük olduğu için gecikme sayısı olarak hem dolar hem enflasyon için bunda karar kılıyoruz. Yani hem dolar hem de enflasyon, önceki 3 ayki gecikmeli değerleriyle tahmin ediliyor.
7
Dolar modelinde sabit dahil 7 parametre var. Aynısı enflasyon için de söz konusu olduğundan K=14 olacak.
İki model için birlikte AIC hesaplayarak gecikme sayısı seçtik.
Buraya kadar zaten VAR modelinden (vektör otoregresyon) geçişkenlik hesaplama prosedürü. Sonra IRF
İki model için birlikte AIC hesaplayarak gecikme sayısı seçtik.
Buraya kadar zaten VAR modelinden (vektör otoregresyon) geçişkenlik hesaplama prosedürü. Sonra IRF
8
(impulse response functions) hesaplanıp buradan kur geçişkenliği çıkarılıyor. Ama ben burada VAR'ın yolundan sapıyorum. Bundan sonra anlatacaklarım standart yol değil.
5- Zaten hataları çıkarırken dolar/tl değişiminden dolar/tl değişiminin tahminini çıkarmıştık.
5- Zaten hataları çıkarırken dolar/tl değişiminden dolar/tl değişiminin tahminini çıkarmıştık.
9
Bu hata, modeldeki içsel olmayan, beklenmedik harekettir, şoktur.
Enflasyonu tahmin eden yeni bir regresyon kuruyoruz. Bu sefer VAR modelindeki son 3 aylık dolar ve enflasyon gecikmeli değerlerinin yanında, t dönemindeki kur şokunu da ekliyoruz. Katsayıları DOT(LİNEST)
Enflasyonu tahmin eden yeni bir regresyon kuruyoruz. Bu sefer VAR modelindeki son 3 aylık dolar ve enflasyon gecikmeli değerlerinin yanında, t dönemindeki kur şokunu da ekliyoruz. Katsayıları DOT(LİNEST)
10
fonksiyonuyla çıkarıyoruz.
Bu katsayılarla simülasyon benzer bir şey yapacağız. Kura 1 birim şok verip sonraki dönemlerde kurdaki ve enflasyondaki değişimin seyrini izleyeceğiz.
Öncelikle simülasyon hücrelerimizin başlıklarını sütun başlarına koyuyoruz:
Bu katsayılarla simülasyon benzer bir şey yapacağız. Kura 1 birim şok verip sonraki dönemlerde kurdaki ve enflasyondaki değişimin seyrini izleyeceğiz.
Öncelikle simülasyon hücrelerimizin başlıklarını sütun başlarına koyuyoruz:
11
dolar (t-1), enflasyon (t-1), dolar(t-2), enflasyon(t-2), dolar(t-3), enflasyon(t-3), Dışsal-beklenmedik kur değişimi
İlk hücreleri 0 ile başlatıp t dönemdeki dolar tl ve enflasyonu hesaplıyoruz. Dolar/tl yi hesaplarken, VAR modelindeki katsayılarla tahmin edilen değer+kur şoku
İlk hücreleri 0 ile başlatıp t dönemdeki dolar tl ve enflasyonu hesaplıyoruz. Dolar/tl yi hesaplarken, VAR modelindeki katsayılarla tahmin edilen değer+kur şoku
12
sütunundaki değer. Kur şoku sütunu dahil hepsi henüz 0 olduğundan tahmini VAR modeli tahminine eşit çıkacak.
sonraki satırda dolar ve enflasyon gecikmeli değerleri, önceki satırda bulmuş olduğumuz dolar ve enflasyon olacak. t-2 değerleri için bir üst hücrelerini seçiyoruz.
sonraki satırda dolar ve enflasyon gecikmeli değerleri, önceki satırda bulmuş olduğumuz dolar ve enflasyon olacak. t-2 değerleri için bir üst hücrelerini seçiyoruz.
13
Tekrar fonksiyonu aşağı doğru çekip tahmini 100 satır kadar ilerletiyoruz. İlk baştaki görünüm şöyle olacak:
14
Simülasyonun son satırlarına doğru dolar ve enflasyon belli değerlerde sabitlenecek. Bunlar uzun vade denge değerleri. Bunları kopyalayıp en baştaki dolar/tl ve enflasyon tüm gecikmeli satırlarına özel yapıştır ile sadece sayı olarak yapıştırıyoruz. Kur şoku sütununun
15
ikinci satırına sadece 1 yazıyoruz. Son hali şöyle olacak:
16
Kurdaki ve enflasyondaki tahmin edilen değişimleri uzun vade denge değerlerinden çıkararak, 1 birimlik dışsal şokun gelecek dönemde ay ay hem kurda hem enflasyonda ne kadar değişime yol açtığını görüyoruz. bunları kümülatif olarak toplayarak birikimli etkilerini buluyoruz.
17
Nihayet enflasyondaki kümülatif değişimi kurdaki değişime oranlayarak ay ay geçişkenliği izliyoruz.
Sonuçlar şöyle:
Modelin enflasyona kur geçişkenliği tahmini yüzde 82.
Kura verilen 1 birimlik dışsal hareket, kendisinde 0,54 birimlik daha uzun vadeli gecikmeli içsel
Sonuçlar şöyle:
Modelin enflasyona kur geçişkenliği tahmini yüzde 82.
Kura verilen 1 birimlik dışsal hareket, kendisinde 0,54 birimlik daha uzun vadeli gecikmeli içsel
18
harekete neden oluyor. Toplam hareket 1,54 iken enflasyonda ise 1,27 birimlik etki ortaya çıkıyor.
Kurdan enflasyona geçişkenliğin yüzde 80'i, şokun olduğu ay dahil ilk 11 ayda gerçekleşiyor.
Kurdan enflasyona geçişkenliğin yüzde 80'i, şokun olduğu ay dahil ilk 11 ayda gerçekleşiyor.
19
Bu model standart dışı tekrar hatırlatayım ama içime sinen sonuçları var. Bu model bazı varsayımlar içeriyor, mesela şokun gerçekleştiği t dönemde kurdan enflasyona geçişkenlik varken, enflasyondan kura eşanlı geçişkenlik yok. Geçişkenlik katsayısı sabit vs.
20
Yani kısıtlı. Ama yine de burada dursun dedim. En azından hiç olmazsa oyun falan yapacak olanlara mis gibi gerçekçi pratik model önerisi. Ne o öyle rezerv için kuru yükselterek döviz alıp duruyorsun enflasyon düşmeye devam ediyor:) Ya da endeksin gecikmeli etkilerini
21
de içeren hisse betası hesaplamak isteyen olur falan...
Yatırım tavsiyesi zaten yoktur.
Yatırım tavsiyesi zaten yoktur.