📉 PD/DD Oranı, ROE ve Temel Analiz Üzerine Notlar Şirketlerin...

Şirketlerin özsermaye kârlılığı (ROE) artıyorsa genelde PD/DD oranı da tarihsel ortalamanın üzerine çıkar. Bu, yatırım yapan, kârını artıran ve bu yatırımlar için borçlanan şirketlerde sık gördüğümüz bir durumdur. Ancak her zaman bir başarı hikayesi değildir: Bazen hesapsız yapılan borçlanma özsermayeyi eritmiş olabilir ya da manipülasyonla şişirilmiş fiyatlar nedeniyle de PD/DD yükselmiş olabilir. Kısacası PD/DD oranı arttıysa, bu bize "bir şeyler oluyor" sinyali verir ama bunun ne olduğunu anlamak için derine inmek gerekir.
Rahmetli Yaşar Erdinç’in dediği gibi:
“Bir şirketin PD/DD’si tarihsel ortalamasının üzerine çıktıysa orada bir hikaye olabilir, oturun araştırın.”
Bugünlerde PD/DD oranı < 1 olan şirketleri listelemek ve bunu "iyi hisse buldum" diye sunmak moda oldu. Ancak “ucuzdur vardır illeti, pahalıdır vardır hikmeti” sözünü unutmamak lazım. Oran analizleri bir başlangıç noktasıdır, son karar değil.
🚨 PD/DD Oranına Körü Körüne Güvenmenin Riskleri
Bazı yatırımcılar sadece PD/DD < 1 olan hisselere odaklanıyor. Ama bu tarz listelere hiçbir zaman örneğin $FROTO gibi hem yüksek temettü verimi olan hem de büyük yatırım yapan şirketler girmez. Neden mi? Çünkü:
FROTO’nun PD/DD oranı: 10,8
GARAN’ın PD/DD oranı: 0.77
Şimdi bakalım bu oranlar ne anlatıyor?
PD/DD = ROE / (F/K) formülü ile:
FROTO ROE = 10.79 / 12.44 ≈ %86.7
GARAN ROE = 0.77 / 4.63 ≈ %16.6
Bu hesaplamalar bize şunu gösteriyor:
Yüksek ROE’si olan bir şirketin F/K’sı da düşük olmayacaktır. Çünkü mükemmel şirketler ucuz fiyatta bırakılmaz. Dolayısıyla yüksek PD/DD aslında bazen bir “kalite primi” anlamına gelir.
📉 Düşük Oran ≠ Ucuz Hisse
F/K < 5 ve PD/DD < 1 olan bazı hisselere örnek verelim: bankalar.
Yıllardır ucuz gibi görünen bankalar piyasada alıcı bulamıyor.
Örneğin: GARAN ROE ~ %17 → Bu, özsermayesinin enflasyona karşı reel olarak korunamadığını gösteriyor.
O halde bu oranlar neden düşük?
→ Çünkü piyasa, özsermayesi reel anlamda büyümeyen ve potansiyel taşımayan bir yapıya değer vermiyor.
⚠️ Sadece Oranlara Bakarak Yatırım Yapılmaz
ROE yüksek olan şirket iyidir, PD/DD düşük olan ucuzdur, F/K düşüktür alınır gibi yaklaşımlar temel analiz bilgisi eksikliği göstergesidir.
Bazı yatırımcılar daha da ileri gidip:
ROE > x, F/K < y, PD/DD < z gibi filtrelemelerle hisse arıyor.
Ama bu oranlar bize neden yüksek ya da düşük olduğunu söylemez. Örneğin:
Düşük F/K bir fırsat mı?
Yoksa bir çöküşün habercisi mi?
Bunları anlamak için oranların arkasındaki hikâyeye bakmak gerekir. Çünkü oranlar sonuçtur; hikaye ise sebeptir.
💡 Sonuç
Oran analizleri, yatırımcının derinlemesine analiz yapması gereken yerleri işaret eder. Ancak bu oranlar:
Ne tek başına alım-satım sinyali verir,
Ne de şirketin ucuz-pahalı olduğunu söyler.
PD/DD, F/K, ROE gibi oranlar birer başlangıç noktasıdır. Onlara bakmak temel analizdir, ama onlarla yetinmek temel analiz değildir.
Yani:
📌 “PD/DD düşükse alınır” → Yanlış.
📌 “ROE yüksekse şirket iyidir” → Eksik.
📌 “Oranları yorumlamadan sadece kıyaslamak” → Tehlikeli.
Piyasa size değerli şirketi ucuza vermez. Eğer veriyorsa, kötü bir sebebi olabilir. Araştırmadan yatırım olmaz. Olur diyen varsa kendi düşen ağlamaz.
Dipnot: 2022 de ve sonrasında ilaveler yaptığım yazının düzenlenmiş hali.