Türkiye bir otokratik rejim değişikliği sürecinden geçiyor! Bu...

Türkiye bir otokratik rejim değişikliği sürecinden geçiyor! Bu girişim başarılı olursa 1950’den beri görülmemiş bir otoriterliğe tanık olacağız. İktidar kararlı; önünde de siyasi/toplumsal muhalefetin direnişi haricinde hiçbir engel yok.

Olan biteni iyi anlamak için bir 🧵👇

1⃣ Öncelikle ülkeyi 1950’nin bile gerisine düşürecek bir rejim değişikliği tespiti abartılı gelebilir. Ancak 21. yüzyılda hakim otoriterleşme biçimi tedrici ve sinsice gelişen süreçlere dayanıyor; askeri darbe vs gibi keskin kırılmalar artık çok nadir 👇

2⃣ Bu tarz bir rejim değişikliği sürecine Türkiye’de AK Parti'nin iktidar yılları mükemmel bir örnek. 2007’den bu yana Türkiye, demokratik erozyon şeklinde tezahür eden tedrici bir otokratikleşme yaşıyor 👇

(Grafik: v-dem.net)

3⃣ Bu otoriterleşmenin sonucunda Türkiye'de kısa darbe dönemleri hariç 1950’den beri sürdürülen “kusurlu sandık demokrasisi” olarak adlandırabileceğimiz rejim 2015 sonrası yerini “seçimli otokrasi”ye bıraktı.

4⃣ "Kusurlu sandık demokrasisi” askeri vesayet gibi bir kusura rağmen demokrasinin minimum koşullarını sağlıyordu çünkü görece adil koşullarda yapılan seçimler sonucunda on yıllar boyu barışçıl iktidar devirleri gerçekleşmişti (1960-2007).

"Vesayetçi demokrasi" için bkz 👇

5⃣ Türkiye’nin 1940’ların sonunda tek parti otoriterliğinden çok partili bir sandık demokrasisine geçişi bu sebeple çok önemlidir. Bu sayede Türkiye, tarihinde ilk kez aşağıda sınıflandırılan otoriter rejimler arasında olmayacaktı 👇

(Grafik: Clark, Golder & Golder 2013)

6⃣ 2015’ten sonra ise AK Parti iktidarının yargı, bürokrasi, diğer devlet kurumları ve de medya üzerinde kurduğu hakimiyet ile (kısa darbe süreçleri hariç) 1950’den beri ilk kez adil yarış rafa kalktı ve Türkiye, demokrasinin asgari şartlarını karşılayamaz hale geldi.

7⃣ Böylelikle “seçimli otokrasi”nin “rekabetçi” versiyonu hakim rejim haline geldi. Mart 2024’e kadar devam eden bu rejim türünün temel özelliği adil yarış tamamen rafa kalksa da muhalefetin kısmi seçimsel kazanımlar elde edebilmesi (2019, 2024 yerel seçimleri).

8⃣ Eylül 2024'te başlayıp halen devam eden rejim değişikliği süreci ise birçoklarının iddia ettiği gibi "seçimli otokrasi"den "kapalı otokrasi"ye (Kuzey Kore, Çin gibi) doğru değil; seçimli otokrasinin “rekabetçi” tipinden “hegemonik” tipine doğru 👇

9⃣ Bugün Türkiye’nin sürüklenmek istendiği hegemonik seçimli otoriterliğin temel özelliği ise iktidar bloğu karşısında bırakın kazanmayı, anlamlı bir seçim performansı ortaya koyabilecek bir muhalefet aktörünün varlığına dahi izin verilmemesidir.

🔟 Eylül 2024’te başlayan ve 19 Mart 2025’te ayyuka çıkan bu süreç işte bu nevi bir rejim değişikliği girişimidir.

Rejim “seçimli” özelliğinden vazgeçemeyeceği için “kapalı” görünmeyecektir. Fakat aslında tüm kurumlar mevcut iktidarın devamı için dizayn edilmek istenmektedir.

1⃣1⃣ Muhalefet belediyelerinin kriminalize edilmesi, yerel yönetimlerin yetkilerinin alınmak istenmesi, muhalif medyanın üzerindeki baskının arttırılması, iş dünyasına yaptıkları eleştiriler ve muhalefet belediyeleriyle girdikleri işler üzerinden verilen gözdağı ++

1⃣2⃣ ++ yargılama süreçlerinde tanıklara dahi verilen gözdağı, toplantı ve gösteri yürüyüşü özgürlüğünün daha da daraltılması ve nihayetinde CHP’nin “şaibeli kurultay” iddiaları üzerinden paralize edilip, bölünmek istenmesi gibi girişimlerin tümü bu dizaynın birer parçası.

1⃣3⃣ Bu rejim değişikliği girişiminin temel sebebi ise aşağıdaki haritadır 👇

Bana kalırsa iktidar, 14/28 Mayıs 2023 fiyaskosu sonrası muhalefetin parçalanıp, çok sınırlı seçimsel kazanımlar elde etmenin ötesinde bir büyüklüğe bir daha kolay kolay ulaşamayacağını hesaplamıştı.

1⃣4⃣ Ve aslında CHP’de Kasım 2023’te gerçekleşen liderlik değişimi olmasaydı bu senaryo çok gerçekçiydi. Bu senaryo gerçekleşseydi bu derece şiddetli bir otokratik rejim değişikliğine gerek kalmadan iktidarın hegemonik hale gelmesi mümkün olabilirdi ve beklentisi de oydu.

1⃣5⃣ Ancak AK Parti'nin 31 Mart 2024’te bazı kaleleriyle birlikte birinciliği de CHP’ye kaptırması büyük bir kırılma yarattı. Zaten seçimli otokrasilerde iktidarlar sandıktaki rekabet güçlerini kaybettikçe otokratikleşmeyi şiddetlendiriyorlar. En temel örnek Venezuela.

1⃣6⃣ Venezuela’da 2024 başkanlık seçimlerinde, oranın YSK’sı tarafından adaylığı reddedilen muhalefet liderinin bilfiil kampanya desteğiyle seçimlere giren Edmundo Gonzales kazandığını iddia etse de resmi sonuçlara göre %51,2 oy alan Maduro’ya karşı kaybetti 👇

journalofdemocracy.org/articles/how-m…

1⃣7⃣ Venezuela muhalefeti kazandığını iddia etse de elinde tabi ki tüm sandık tutanakları yoktu. Bu sebeple CHP’nin bugün en büyük görevi seçmeni kendisine oy vermeye ikna etmenin yanında şimdiye kadar başaramadığı ölçekte bir sandık güvenliği performansı göstermek.

1⃣8⃣ Bunu elbette ki tüm ayrıntılarıyla anlattığım bu rejim değişikliği sürecinde yapmak çok çok zor bir görev. Ancak iktidar için baskının maliyetini arttırmanın siyasal/toplumsal muhalefetin ortak itirazından başka bir yolu yok.

1⃣9⃣ Öyle ki uluslararası/bölgesel dinamikler büyük ölçüde iktidar bloğundan yana ve bu koşullarda muhalefet açısından finansal piyasaların tepkisine bel bağlamak, içinden geçtiğimiz rejim değişikliğinin farkında olmamak anlamına gelir.

2⃣0⃣ Türkiye’nin, bir Venezuela veya Rusya olmasına engel yapısal sebepler var elbet ancak dünya değişiyor.

Ben şahsen bu noktada sadece sınırlı ve kusurlu da olsa demokrasi deneyim ve geleneğimize güvenmek istiyorum ve bence elimizdeki tek şey bu.

2⃣1⃣ Dolayısıyla @YagciAlper'in de şu yazısında söylediği gibi son sözü halk söyleyecek, biz söyleyeceğiz ancak kendi seçtiğimiz koşullarda değil. Bu sebeple söyleyecek bir sözümüz varsa, verili koşullarda nasıl söyleneceğini öğrenmek zorundayız. SON

daktilo1984.com/yazilar/batik-…