@omerdumgiriz: 1919-1922 devresinde yüzlerce ...

1

1919-1922 devresinde yüzlerce mühim siyasî, askerî fail bulunmasına rağmen, günümüzde, mezkûr zevata ait pek az hatırat neşredilmiştir. Halk Fırkası Tek-Parti diktatörlüğünün evrak yok eden niteliği göz önüne alınırsa, şaşırtıcı değildir.

2

Çuval çuval evrak yakılmasından daha tesirli olarak Latin alfabesinin Türkiye'ye idhal edilmesi de, söz konusu neşriyat kesatlığına âmir bir sebebdir, hiç şüphesiz.

3

Bahriye Nâzırlarından Avni Paşa'nın yazdığı ve zülf-i yâre dokunan nitelikteki ilk hatıratını, oğlu Münir Şahinbaş yakarak imha etmiştir.

📕Osman Öndeş. (2014). "Mirliva Ahmed Avni Paşa ve Hatıratı". Askeri Tarih Araştırmaları Dergisi, 12(23), s. 56

4

Türkiye Büyük Millet Meclisi Adliye Vekillerinden Ahmet Rifat Çalıka, Ali Şükrü Bey cinayetine dair birtakım evrakını yakmıştır.

5

Yukarıdaki veriler, bilhassa Mustafa Kemal devrinde uygulanan devlet terörünün derecesi hakkında münevverlere fikir vermektedir.

6

Söz konusu terörün tortuları, günümüzde de müşahede edilmektedir.

Örneğin Mustafa Kemal'in Vahideddin Hân'a hakaretleri alenen neşredilebilirken Vahideddin Hân'ın Mustafa Kemal'e ithamları sansürlenmektedir.

Bu hâlde âdil tarih yazımı muhaldir.

7

"Şahbaba" sansürlüdür.

8

Osman Öndeş'in "Vahdeddin'in Sırdaşı Avni Paşa Anlatıyor: Milli Mücadele ve Sürgün Yılları" nam kitab, sansürlüdür.

9

Lord Kinross'un "Atatürk: The Rebirth of a Nation" nam biyografisi Türkceye sansürlenerek çevrilmiştir.

10

Jacques Benoist-Méchin'in "Kurt ve Pars" namıyla Türkceye çevrilmiş Mustafa Kemal biyografisi, sansürlüdür.

11

Vamık Volkan ve Norman Itzkowitz tarafından neşredilen "Immortal Atatürk" nam kitab, Türkceye sansürlenerek çevrilmiştir.

12

Doktor Rıza Nur'un "Hayat ve Hatıratım"ı fevkalâde sansürlenmiştir.

13

Halide Edib Adıvar'ın "Turkish Ordeal" nam hatıratı Türkceye sansürlenerek çevrilmiştir.

14

Afet İnan, Mustafa Kemal'in "Karlsbad Hatıraları"nı sansürleyerek neşretmiştir.

15

Türk Tarih Kurumu, Kürdlere özerklik verildiği ve Batı Trakya'nın Yunanistan'a terk edilmesi gerektiğini belirten Mustafa Kemal'in ilgili beyanatını sansürlemiştir.

16

Doktor Rıza Nur'un "Oğuz Kağan Destanı" nam eseri, latin alfabeye sansürlenerek transkript edilmiştir.

17

Kenan Evren, Çankaya Köşkü arşivinde titizlikle korunan Mustafa Kemal hakkındaki fevkalâde kıymetli birtakım evrakı ateşe vermiştir.

18

Mustafa Kemal ise alfabe değişikliğini icbar etmiştir, böylece, onun Türkiye'deki bütün kütüphaneleri yakıp kül etmesine gerek kalmamıştır.

19

Nilüfer Hatemi tarafından neşredilen Fevzi Çakmak'ın hatıratındaki şu durum dikkati çekmektedir:

31 Aralık 1921 ilâ 1 Ocak 1950 tarihleri arasını kapsayan günlükler kitabda yer almamaktadır.

20

Ray Brock'un "Hayalet Süvari" namıyla Türkceye çevrilen kitabı, sansürlüdür.

21

Mustafa Kemal'in bilhassa İslâmiyet hakkındaki yazıları, Cumhurbaşkanlığı Arşivi kasalarında araştırmacılara açılmayacak surette korunmaktadır.

22

Mustafa Kemal'in "takdir" ettiği Ruşeni Barkın tarafından kaleme alınmış "Din Yok Milliyet Var" nam kitaba bakılacak olursa, Mustafa Kemal'in İslâmiyet ve Peygamberler hakkındaki düşüncelerinin ve yazılarının mahiyeti tahmin edilebilir.

23

Ahmed Avni Paşa'nın ağabeyi İsmail Fevzi Paşa ❝ve ailesi hakkındaki yazılı diyebileceğimiz tüm belgeler ve aile albümleri Şehzadebaşı’ndaki konaklarının yanması ve yağmalanması sonucu yok olup gitmiştir.❞

📕Osman Öndeş, "Mirliva Ahmed Avni Paşa ve Hatıratı", 2014, s. 57

24

Derin devletin Kemalist hücresi, Mustafa Kemal hakkındaki rejim yıkıcı nitelikli fevkalâde mahrem bilgileri içeren Latife Uşşakîzâde'nin şahsî arşivine el koymuştur.

25

Mustafa Kemal'in hürriyetperverlik düzeyini gösteren dikkat çekici bir örnek.

Karabekir, hatıratını kaleme alırken istişare etmiş; Siirt mebusu Mahmut tarafından hatırat elde edilerek M. Kemal'e gösterilmiş ve akabinde hatırat neşredilmeden toplatılıp yakılmıştır.

26

Mustafa Kemal Anadolu'ya fevkalâde müfettiş tayin edilirken Erkân-ı Harbiye-yi Umumiye Riyasetinde reis-i sânî bulunan ve tayin muamelelerini gerçekleştiren Kâzım İnanç'ın hatıratı yoktur.

Evrak-ı metrukesi var mı yok mu meçhuldür.

27

✍️Osman Okyar:

"Babam [Ali Fethi Okyar], kendi elyazıları ile bıraktığı hâtıraların uzun müddet yayınlanmamasını bizzat vasiyet etmişti. [..] hatıralarının polemik konusu olmasını istememişti."

📌Yıllar sonra ise meşhur tahrifatçı Cemal Kutay tarafından neşredilmiştir.

28

TBMM Hükümeti Hariciye Vekili (1920-1921) Bekir Sami Kunduh hatırat yazmamış mıdır, neşredilmeyi mi beklemektedir yoksa imha mı edilmiştir?

29

Ne kadar ilginçtir ki evrak-ı metrukesine ulaşamadığımız Diyarbakırlı Kâzım İnanç, Kâzım Karabekir'in 13 Şubat 1939 tarihli günlük kaydına göre, Filistin Cephesi'nin 7'nci Ordu Kumandanı Mustafa Kemal'in Enver'e kızarak İngilizlere teslim olmaya teşebbüs ettiğini bilmekte imiş.

30

CHP Tek-Parti yönetimi Genelkurmay İkinci Başkanı Asım Gündüz, niçin, "parça parça" dinlenilerek derc edilmiş bir kısım hatıratının neşredilmesi hususunda "bir hayli tereddüt geçir"miş ve notları teker teker gözden geçirdikten sonra yayınlanmasına ancak müsaade etmiştir?

31

📅2 Kasım 1927
✍️R. Orbay:

"Bugün Türkiye'de serbestii kelâm ve vicdan yoktur. ..Diktatör müsaade eder ve işbu telifte mevzuubahs eşhasın [Karabekir, Bele ve Cebesoy'un].. öldürülmeyeceklerini tamamen taahhüt ederse [bazı vesaiki] Türk matbuatında neşretmekle bahtiyar olacağım."

32

Eldeki verilere göre Mustafa Kemal devrinin, terör [korku] devri olduğu söylenebilir.

33

📅29 Ekim 1928
✍️Adnan Adıvar'dan "The Daily Telegraph"a mektub:

"Reis Vekili olma şerefine mübahi olduğum bu [Birinci] Meclis, Mustafa Kemal'in müstebid temayülatına katiyen müsamaha göstermemiş, [Türk-Yunan] mücadele[si]nin çok tehlikeli günlerinde onu başkumandan tayin.."

34

"..ederken fevkalâde salahiyetini üç aylık bir müddetle tahdit etmeyi unutmamıştır."

📗Bilâl N. Şimşir, "Atatürk'ün Büyük Söylevi Üzerine Belgeler", 1991, s. 31

35

✍️Adnan Adıvar:

Orduları yönetmeye alışmış bir kumandan olarak Mustafa Kemal, İkinci Meclis'teki muhalefeti 1925'te ezerek diktatörlüğünü kurmuştur.

36

📌İlginç

"Başkomutanlık Fotoğrafçısı" yedek subay Esat Nedim Tengizman'ın "eşsiz Mustafa Kemal Paşa ve Türk İstiklal Savaşı fotoğrafları Üsküdar Çiçekli mahallesindeki evinde 1979 yılında çıkan bir yangında yok oldu."

📕Heath W. Lowry, "Bilinmeyen Türkler", 2012, s. 61, dn. 94

37

📅1947
✍️Çerkes Edhem:

"Türkiye'de gerçekleri söyleyip yazmak isteyenleri yasaklamak ve hatta ezerek uzaklaştırmak, onlar [Mustafa Kemal ve Kemalist seçkinler] için sıradan işlerin arasındadır."

📕Emrah Cilasun, "Çerkes Ethem", 2004, s. 138

38

Mustafa Kemal tarafından "vatan haini" kabul ettirilen Damad Ferid'in neşredilmeyi bekleyen şahsî evrakına dair not zinciri:

39

Esbak Erkân-ı Harbiye-yi Umumiye Reisi ve Harbiye Nâzırı Cevad Çobanlı gibi mühim bir aktörün hatıratı (evrak-ı metrukesi) yok imiş, aile efradı ise anladığımız kadarıyla ketum.

@omerdumgiriz: 1919-1922 devresinde yüzlerce ...

Actions

What You Can Do