Kira artış oranları 1 Temmuz 2024'te "12 aylık ortalamalara göre TÜFE endeksi değişim oranı" ile sınırlandı. Bu oran, sıkı takip edilen "yıllık TÜFE" ile ilişkili ama aynı şey değil. Yaygın şekilde bilinmediği için... nasıl hesaplanır ve TÜFE'den niye farklı ona bir bakalım.
Ne lazım?
TÜİK sitesinden son 24 ayın TÜFE endeks değerlerini (enflasyon dediğimiz endeksin değişimini değil, direkt endeksin kendisini) alıyoruz. İlk & son 12 tanesini kendi içinde toplayıp, bulduğumuz 2. değeri 1.'ye bölüyor ve 1 çıkarıyoruz = 12 aylık ortalamalara göre değişim
TÜİK sitesinden son 24 ayın TÜFE endeks değerlerini (enflasyon dediğimiz endeksin değişimini değil, direkt endeksin kendisini) alıyoruz. İlk & son 12 tanesini kendi içinde toplayıp, bulduğumuz 2. değeri 1.'ye bölüyor ve 1 çıkarıyoruz = 12 aylık ortalamalara göre değişim
Tabloda sağ kolonlardan yıl sonlarının 12 aylık ortalamalara göre değişimleri ile standart yıl sonu TÜFE oranlarını kıyaslayabilirsiniz. Trendleri benzer gidiyor ama sonuçları aynı çıkmıyor. Bazen TÜFE bazen "12aog" daha yüksek. Yeterince uzun vadede aynı ortalamaya ulaşıyorlar.
Farkın nedeni ne? Enflasyon grafiğinin içbükey / dışbükey olması. İlk ve son noktaları aynı mavi ve kırmızı eğrilerin TÜFE'leri eşit ama 12aog'si farklı, çünkü eğrilerin üstündeki 12 farklı noktanın ortalaması, sadece başlangıç ve bitiş arasındaki çizginin ortalamasından farklı.
Endeksin sabit hızda artmıyor olması, bu iki değeri birbirinden uzaklaştırıyor. TÜFE ne kadar sabit eğimli ise (fiyatın 1. türevi olan enflasyon ne kadar yatay ise), değerler birbirine o kadar yaklaşıyor.
Özet: TÜFE yanlışsa yanlış. Bu, matematik öğrenmeye engel değil ;)
Özet: TÜFE yanlışsa yanlış. Bu, matematik öğrenmeye engel değil ;)
Generated by Thread Navigator
Press ⌘ + S to quick-export