İngilizler, Umumî Harb sırasında esir aldığı Osmanlı askerlerini İstanbul'a getiriyor ve böylece Kemalist harekete insan kaynağı sağlıyordu.

View Tweet

İngilizler tarafından esir alınıp Mısır Kahire'de tutulan Topçu Mülazım-ı Evvel Mustafa Hulusi, "Anadolu'da belirmeye başlayan millî hareketi temsilen" verdikleri oyunlara İngiliz askerlerinin de iştirak ettiğini kaydeder.

View Tweet

İngilizler, millîci Mustafa Hulusi vesair üsera Osmanlı askerlerini İstanbul'a nakletmiştir.

Büyük Taarruz sırasında, Mustafa Hulusi'nin dahil olduğu birlik, İngiliz kontrolündeki Gebze mıntıkasından Türk mevzilerine 20 adet top sevk etmiştir.

View Tweet

İngiliz hâkimiyetindeki "Mısır'dan İstanbul'a esir 25 subay ve 1300 er daha döndü."

📕Zeki Sarıhan, "Kurtuluş Savaşı Günlüğü", 1994, c. 2, s. 327

📅3 Kasım 1920
📨Londra'daki Yunan Elçiden İngiliz Hariciye Nâzırı Curzon'a nota:

İstanbul'daki İngiliz Fevkalâde Komiserliği "Mısır'da bulunan 10 bin Türk harp esirini serbest bırakmaya karar verdi.. 400 kişi serbest bırakıldı. ..harp esirleri M. Kemal'e katılabilecekler"dir.

📅6 Ocak 1920

Yunus Nadi'ye aid "Yeni Gün" gazetesinin haberine göre İngiltere, Türk esirlerin Türkiye’ye dönmeleri için Rusya’ya fidye göndermiştir.

"..üserâmızdan şimdiye kadar (2) bin kadar zâbit ve (50) bin kadar nefer gelmiş"tir.

📅22 Kasım 1920
📨Londra'daki Yunan Elçiden İngiliz Hariciye Nezâretine nota:

Hindistan'daki Türk savaş esirlerinin sayısı 12.000’dir; 2000'i yola çıkarılmıştır. İstanbul'da da 8.000 esir bulunmakta. Bu esirler M. Kemal'in idaresi altındaki bölgelere dönmemeli, önlem alınmalı.

📅1919 güzü: İngilizler, Mustafa Kemal'e siyasî stratejik destek verdikten sonra, insan kaynağı da sağlıyor:

📅11 Ekim 1919
✍️İstanbul’daki Fransız Fevkalâde Komiseri Defrance, Quai d'Orsay'a (Fransız Hariciye Nezâretine) telgraf gönderdi.

İstanbul’la Sivas’ın anlaştıklarını bildiriyor, böylece hükümetin Kuva-yı Milliye’nin sorumluluğunu yüklendiğini, oysa Kuva-yı Milliye’nin varlığının mütarekeye aykırı olduğunu yazıyor. Üstelik İngilizler, ellerindeki 100 bin Türk esirini iadeye başlıyorlar.

📘Ministère des Affaires Etrangères, vol. 90, p. 249-250; Aktaran: Sina Akşin, İstanbul Hükümetleri ve Milli Mücadele, 2004, c. 2, s. 45.

📌Dipnot: Alıntıdaki vurgulu ifade tarafımızda kalın (bold) hale getirildi.

View Tweet

📅1921 bidayeti
📍İstanbul, Beyazıd
✍️Ankara'ya iltihak etmek için Kemalistlerle irtibat kuran Alman Yüzbaşı Hans Tröbst:

Ertesi gün dakik olarak yine aynı yerdeydim. Yüzbaşı İhsan beni bekliyordu. Savunma Bakanlığı'nın yakınındaki küçük bir kahvehaneye geldik, tütün içerek, tavla oynayarak vakit geçiren sivil ve üniformalı birçok adam oturuyordu.

"Hepsi savaş tutsaklığından dönmüş subaylar," diye açıkladı İhsan, "hepsi Anadolu'ya geçmek istiyor."

📕Hans Tröbst, Mustafa Kemal'in Ordusunda Bir Alman Yüzbaşı, 2018, s. 44

📅Nisan 1921

Yunan donanması, Bulgaristan'dan İstanbul'a Müttefik vizeli 60'ı asker 179 kişiyi taşıyan "Kyrill" nam sefineyi İzmit açıklarında tevkif etti.

İngiliz Fevkalâde Komiserinin "önerisi doğrultusunda" Müttefikler nota verdiler. Yunan, yolcuları serbest bıraktı.