HİSSE OPSİYONLARI VE SPACE-X

KÖPEĞİN KUYRUĞU DEĞİL, KUYRUĞUN KÖPEĞİ SALLAMASI

Piyasa tarihinin en büyük halka arzına imza atan ve hızla 3 trilyon dolarlık piyasa değerine yaklaşan SpaceX ($SPCX), sadece spot hisse fiyatıyla değil, işlem görmeye başlayan opsiyon kontratlarıyla da rekor kırdı. İlk işlem gününde $2,8 milyar opsiyon primi ödenerek 1,8 milyon adet kontratın el değiştirmesi, hissenin aynı ufak kardeşi TSLA gibi yüksek oynaklığa sahip olacağını gösteriyor. Eski rekor 2021’de 365 bin kontratla başlayan Facebook (şimdiki META'ya) aitti. Benzeri süreci Amazon vb. diğer büyük şirketlerde de belli dönemlerde gördük.

OPSİYONLAR BİR HİSSE FİYATINI NASIL ETKİLER?

SpaceX tahtasındaki mekanizmayı anlamak için karmaşık opsiyon formüllerine gerek yok. Mesele, piyasanın arka planında çalışan "piyasa yapıcıların" matematiksel zorunlulukları ile yatırımcı psikolojisinin birleşmesinden ibaret. Bunlara adım adım bakalım.

1. Aşama: Rüzgarı Arkaya Almak – "Gamma Bull"

Her şey yatırımcıların coşkusuyla başlar. SpaceX hisselerinin gelecekte çok daha fazla yükseleceğine inanan binlerce yatırımcı, spot piyasadan doğrudan hisse almak yerine, kaldıraçlı birer "yükseliş bileti" sayılabilecek Call (Alım) opsiyonlarına yönelir. Üstelik bu biletleri oldukça ucuza satın alırlar. Örneğin 300 doların üstüne gidecek bahsi için 1 dolardan düşük. Fiyat yükselirse gelirleri hızla artar. Artmazsa veya vadede para kazanamazlarsa da bilet yanar. Bunun en ünlü örneğini, geleceği olmayan bir şirket olan GameStop hisselerini uçuran ve bir hedge fona büyük zarar yazdıran R/Wallstreetbets üyeleri yaşatmıştı.

Peki bu biletleri yatırımcılara kim satıyor? Piyasanın likiditesini sağlayan piyasa yapıcılar.

Piyasa yapıcıların amacı kumar oynamak veya yön tahmini yapmak değildir; tek istedikleri aradaki komisyondan kâr etmek. Size bir yükseliş bileti sattıklarında, hisse gerçekten roket gibi yükselirse büyük bir zarar riskiyle karşı karşıya kalırlar. Bu riskten korunmak için basit ama etkili bir yöntem kullanırlar: sattıkları call opsiyonu miktarına oranla spot piyasadan belli oranda SpaceX hissesi satın almak.

Hisse fiyatı yukarı gittikçe piyasa yapıcının risk oranı (finansal tabirle delta’sı) büyür. Bu riski dengelemek için fiyat her yükseldiğinde spot piyasadan daha fazla hisse almak zorunda kalırlar. Piyasada kendi kendini besleyen bu döngüye "Gamma Bull" denir. Yatırımcıların opsiyon alımı, piyasa yapıcıyı bir anlamda mecburi alıcıya dönüştürür ve fiyat yukarı yönlü desteklenmiş olur. Fiyat yükseldikçe opsiyona da taze alıcılar gelir ve…

2. Aşama: Kontrolsüz Kasırga – "Gamma Squeeze"

"Gamma Bull" aşamasında rüzgar henüz kontrollüdür; ama fiyat yükselmeye devam edip yatırımcıların en çok yığıldığı kritik seviyelere (örneğin 300 dolar sınırına) yaklaştığında işler çığırından çıkabilir.

Fiyat bu eşiğe geldiğinde piyasa yapıcının delta'sındaki değişim hızı, yani spot hisse alma gereksinimi (gamma), zirve yapar. Artık matematiksel olarak pozisyonlarını dengede tutabilmek için saniyeler içinde, neredeyse dikey bir hızla büyük miktarda hisse satın almak zorunda kalırlar.

O sırada spot piyasada hissesini satmak isteyen normal satıcı sayısı bu acil talebi karşılayamazsa, piyasada bir likidite sıkışması yaşanır. Talep o kadar yoğunlaşır ki fiyat dikey ve kontrolsüz bir şekilde yukarı fırlar. Bu duruma Gamma Squeeze (Gama Sıkışması) denir.

SpaceX İçin bu tekrar eder mi? SpaceX, 2,6 trilyon dolarlık ölçeğiyle dünyanın en büyük 5 şirketi arasında. Şirket bu kadar büyük olunca, opsiyon piyasasındaki hareketler ilk başta bir "Gamma Bull" rüzgarı yaratsa da, bunu tam bir "Gamma Squeeze" kasırgasına çevirmek zor. Çünkü piyasada işlem gören hisse oranı (free float) düşük olsa bile SpaceX'in halka arz edilen hisse değeri $86 milyar. Bu likidite havuzu, piyasa yapıcının hedge amaçlı hisse talebini büyük ölçüde karşılayabilir. Yani sert rüzgarın kasırgaya çevirmesi mutlak bir senaryo değil.

Konunun teknik tarafını merak edenler için buraya bir video bırakıp devam edelim:

https://www.youtube.com/watch?v=jFkaKu8s5ps

3. Aşama: Tornistan: "Gama Şelalesi" (Put Squeeze)

Piyasalar sadece yukarı gitmez; yukarı yönlü işleyen bu mekanizma ara sıra aşağı yönlü de simetrik şekilde çalışabilir. Yatırımcılar düşüşten kâr etmek amacıyla mevcut fiyatın altındaki seviyelerden Put (Satım) opsiyonu da alırlar. Bu kez piyasa yapıcılar yatırımcılara düşüş bileti satmıştır.

Öncelikle mevcut yükselişin sakinlemesi ve oynaklığın düşmesi gerekir. Bu sırada “Gamma Flip” denen noktaya yaklaşılır. Yani piyasa yapıcıların riski; artık fiyatın aniden yükselmesi değil, aniden düşmesidir. Hisse düşmeye başlarsa piyasa yapıcı ters yön riskini de dengelemek zorunda kalır; ama bu sefer spot piyasada SpaceX hissesi satması (kısa pozisyon açması) gerekir.

Böyle Bir Yangını Başlatan Katalizörler Neler Olabilir?

Piyasa "Gamma Bull" evresindeyken işleri tersine çevirecek bir kıvılcım gerekir. Örneğin:

Böyle bir kıvılcım çaktığında hisse düşmeye başlar. Fiyatın düştüğünü gören call opsiyonu sahipleri pozisyonlarını kapatabilir; bu da piyasa yapıcının elinde tuttuğu koruma hisselerini satmasına yol açar. Aynı anda hem panikleyen fonlar koruma amaçlı, hem de spekülatörler kâr amaçlı olarak Put opsiyonlarına yönelir.

İşte tam bu noktada Gama Şelalesi (Downside Gamma Squeeze) başlar. Fiyat düştükçe put opsiyonlarının gaması yükselir, piyasa yapıcılar deltalarını dengelemek için daha fazla spot hisse satmak zorunda kalır. Bu satışlar fiyatı daha da düşürür; fiyat düştükçe satışlar artar. Piyasada organik bir satıcı baskısı olmasa bile, tamamen matematiksel zorunluluktan kaynaklanan bu döngü fiyatların şelale gibi aşağı yuvarlanmasına yol açabilir.

Elbette tarihin %95’inde yükselen pay piyasaları için bu tür aşağı düşüş örnekleri, yükselişe kıyasla daha nadir yaşanır. İçi boş ralliler olarak görülen 2021 Gamestop ve AMC hisselerindeki uçuşlar ve çöküşler yine bunun en ünlü örnekleridir.

Nüans: 2008 yılında Volkswagen hisselerinde yaşanan büyük çöküş yapı olarak buna benzer ama içeriği opsiyonlar değil, açığa satışlardı. Kısa pozisyondakilerin sıkıştırılmasıyla, iki günde 210 Euro'dan 1000 Euro'nun üzerine fırladı ve kısa süreliğine dünyanın en değerli şirketi oldu. Bu olay ise klasik bir “short squeeze”di.

Özetle;

Opsiyon piyasası sadece kağıt üzerinde kalan bahislerden ibaret değil; spot piyasadaki hisse fiyatını doğrudan etkileyen ve mekanizmaya kaldıraç ekleyen bir şanzıman gibi çalışır. SpaceX tahtasında şu an güçlü bir Gamma Bull yapısı kurulabilir ve fiyatı yukarı iten bir "roket yakıtı" görevi görebilir (tava, içten). Yine de bu büyüklükte bir şirkette işlem yaparken trendin yönünü değiştirebilecek katalizörleri yakından takip etmek ve rüzgarın aniden tersine dönüp bir Gama Şelalesine dönüşebileceği ihtimalini de göz önünde bulundurmak gerekir. Bireysel yatırımcı için hepsinin basit anlamı: bu hissenin dalgası bol olacak.

Konunun YZ info-grafiği bile bitirelim:

Beğendiyseniz bir RT'nizi alırım :) @e507

Sadece SpaceX veya opsiyon meraklılarının değil, borsayla ilgilenen herkesin okumasını öneririm. Bugün değil ama bir gün her piyasayı etkileyecek konular...