@omerdumgiriz: 📌Mustafa Kemal düşmanla anlaşt...
@omerdumgiriz
26 views
Feb 16, 2025
1
📌Mustafa Kemal düşmanla anlaştı mı?
📅3 Mart 1921
📍Ankara Tren İstasyonu Müdürünün Konağı
🗣️Clarence K. Streit: "din ve devleti birbirinden ayırmak gibi bir eğilim olduğunu söyleyebilir misiniz?"
M. Kemal "onayladığını gösterecek şekilde başını salladı."
📕Lowry, 2012, s.95
📅3 Mart 1921
📍Ankara Tren İstasyonu Müdürünün Konağı
🗣️Clarence K. Streit: "din ve devleti birbirinden ayırmak gibi bir eğilim olduğunu söyleyebilir misiniz?"
M. Kemal "onayladığını gösterecek şekilde başını salladı."
📕Lowry, 2012, s.95
View Tweet
2
🗣️Mustafa Kemal:
"İstanbul’da sultan halife sıfatıyla şeyhülislamı seçtiğinde, dinin başı yetkisine sahip şeyhülislam dinî meseleleri denetler ve sadrazamdan sonra en yetkili kişi olarak kabinenin bir üyesidir. Burada [TBMM'de] şeyh diye bir şey yok."
"İstanbul’da sultan halife sıfatıyla şeyhülislamı seçtiğinde, dinin başı yetkisine sahip şeyhülislam dinî meseleleri denetler ve sadrazamdan sonra en yetkili kişi olarak kabinenin bir üyesidir. Burada [TBMM'de] şeyh diye bir şey yok."
3
📅20 Ekim 1919
Yunan Başvekil Venizelos "İngilizlere, Türkler lehine Hindistan'da yapılan gösterilerden kaygıya kapılmamalarını, Halifeliğin Vatikanlaştırılmasını öğütledi."
📕Zeki Sarıhan, "Kurtuluş Savaşı Günlüğü", 1994, c. 2, s. 182
Yunan Başvekil Venizelos "İngilizlere, Türkler lehine Hindistan'da yapılan gösterilerden kaygıya kapılmamalarını, Halifeliğin Vatikanlaştırılmasını öğütledi."
📕Zeki Sarıhan, "Kurtuluş Savaşı Günlüğü", 1994, c. 2, s. 182
4
📅25 Mart 1920
🗣️Sabık İngiltere Başvekili Asquith:
"İtiraf etmeliyim ki benim tercihim Sultan’ın Vatikanlaştırılması’dır. Bu deyimin mucidi [Fransız Başvekil] M. Clemenceau’dur. Vatikanlaştırılmış, nötrleştirilmiş Sultan" Avrupa'ya ciddi bir tehdit olamaz.
📕Şahin, 2011, s. 54
🗣️Sabık İngiltere Başvekili Asquith:
"İtiraf etmeliyim ki benim tercihim Sultan’ın Vatikanlaştırılması’dır. Bu deyimin mucidi [Fransız Başvekil] M. Clemenceau’dur. Vatikanlaştırılmış, nötrleştirilmiş Sultan" Avrupa'ya ciddi bir tehdit olamaz.
📕Şahin, 2011, s. 54
5
📅22 Şubat 1921
✍️İngiliz Gizli İstihbarat Teşkilâtı İstanbul şubesi mahrem raporu:
"Mustafa Kemal, Halifeliği siyasal yetkilerinden sıyırıp Vatikanlaştırmağa ve Saltanatı milliyetçi politikanın pasif bir aleti durumuna sokmağa" çalışıyor. "Sovyetler de bunu" istiyor.
✍️İngiliz Gizli İstihbarat Teşkilâtı İstanbul şubesi mahrem raporu:
"Mustafa Kemal, Halifeliği siyasal yetkilerinden sıyırıp Vatikanlaştırmağa ve Saltanatı milliyetçi politikanın pasif bir aleti durumuna sokmağa" çalışıyor. "Sovyetler de bunu" istiyor.
6
📅3 Mart 1924
📌Mustafa Kemal yönetimi hılâfeti ilga etti.
📅4 Mart 1924
✍️"Manchester Guardian" gazetesinde Arnold J. Toynbee imzalı makale neşredildi:
"Türk milliyetçileri halifeliği vatikanlaştırmak istedi ancak bu başarılamadı ilga bundan kaynaklandı."
📌Mustafa Kemal yönetimi hılâfeti ilga etti.
📅4 Mart 1924
✍️"Manchester Guardian" gazetesinde Arnold J. Toynbee imzalı makale neşredildi:
"Türk milliyetçileri halifeliği vatikanlaştırmak istedi ancak bu başarılamadı ilga bundan kaynaklandı."
7
📅25 Kasım 1920
📨Britanya Harbiye Nezâretinden Hariciye Nezâretine gönderilen muhtırada, askerî istihbaratın temin ettiği bilgiye dayanılarak;
"Mustafa Kemal’in Babıali’ye 5 şart koştuğu ve bunların içinde halifeliği saltanattan ayırma şartı"nın yer aldığı bildirildi.
📨Britanya Harbiye Nezâretinden Hariciye Nezâretine gönderilen muhtırada, askerî istihbaratın temin ettiği bilgiye dayanılarak;
"Mustafa Kemal’in Babıali’ye 5 şart koştuğu ve bunların içinde halifeliği saltanattan ayırma şartı"nın yer aldığı bildirildi.
8
📅7 Aralık 1920
✍️İngiltere Genelkurmay Başkanlığı:
Bâb-ı Âlî ile TBMM hükümetleri birleştirilmeli, Mustafa Kemal sadrazam olmalı. Böylece yeni Türkiye, Sovyet Rusya'ya karşı tampon bir devlet olacak ve sömürgelerdeki İslâmlar yatıştırılacaktır.
✍️İngiltere Genelkurmay Başkanlığı:
Bâb-ı Âlî ile TBMM hükümetleri birleştirilmeli, Mustafa Kemal sadrazam olmalı. Böylece yeni Türkiye, Sovyet Rusya'ya karşı tampon bir devlet olacak ve sömürgelerdeki İslâmlar yatıştırılacaktır.
View Tweet
9
📅20 Ekim 1919
👥Yunan Başvekil Eleftherios Venizelos, Britanya Hariciye Nezâreti Şark Dairesi Şefi George Kidston'la mülakat ediyor.
Venizelos, Türkler İstanbuldan çıkarılırsa Hindistan'da patlak verecek olaylar konusunda bazı çevrelerde abartmalı söylentiler yayıldığını iddia ederek İstanbul'daki halifeliğin Vatikanlaştırılmasını öneriyor; fakat önerisi kabul edilmiyor.
📘FO/4238/144871; Aktaran: Salâhi R. Sonyel, Türk Kurtuluş Savaşı ve Dış Politika, 1987, c. 1, s. 185-186
👥Yunan Başvekil Eleftherios Venizelos, Britanya Hariciye Nezâreti Şark Dairesi Şefi George Kidston'la mülakat ediyor.
Venizelos, Türkler İstanbuldan çıkarılırsa Hindistan'da patlak verecek olaylar konusunda bazı çevrelerde abartmalı söylentiler yayıldığını iddia ederek İstanbul'daki halifeliğin Vatikanlaştırılmasını öneriyor; fakat önerisi kabul edilmiyor.
📘FO/4238/144871; Aktaran: Salâhi R. Sonyel, Türk Kurtuluş Savaşı ve Dış Politika, 1987, c. 1, s. 185-186
10
📌Şerh: Venizelos'un tasarısı, İstanbul'un Türklerden alınmasını ve beynelmilel bir idareye devredilmesini mündemiçti fakat bilhassa Hindistan Müslümanlarının lobi faaliyeti ve Padişah'ın Anadolu'ya geçip Harekât-ı Milliyenin riyasetini bilfiil deruhte etmesi tehlikesine binaen, Hariciye Nâzırı Vekili Lord Curzon tarafından reddedilmiştir (Curzon iki gün sonra Hariciye Nâzırlığına terfi edilecek). Diğer bir deyişle, reddedilen, Hılâfet'in Vatikanlaştırılması (hılâfet-saltanatın birbirinden ayırılması) maddesi değildir.
📅21 Ekim 1919
✍️Lord Curzon, Atina'daki Britanya Ortaelçisi Lord Granville'ye 258 numaralı mahrem telgraf gönderdi.
Curzon, Venizelos'la mülakat ederken Paris'te ve başka yerlerde Hindistan Bakanı ve Hindistan sözcüleri tarafından Türklerin İstanbul'dan çıkarılmasına karşı görüşler ileri sürüldüğünü; Türkler İstanbul'dan çıkarılırsa bunun İslâma karşı onur kırıcı bir davranış sayılarak, Doğu dünyasının her yanında kargaşalık ve ayaklanmalara yol açacağını, hattâ İngiltere'nin Hindistan'daki durumunu güçleştireceğini beyan etmiştir. Lord Curzon'a göre bu görüşler bütün bütün bir yana bırakılamaz yabana atılamaz.
📘FO/4156/144506; Aktaran: Salâhi R. Sonyel, Türk Kurtuluş Savaşı ve Dış Politika, 1987, c. 1, s. 186
📅21 Ekim 1919
✍️Lord Curzon, Atina'daki Britanya Ortaelçisi Lord Granville'ye 258 numaralı mahrem telgraf gönderdi.
Curzon, Venizelos'la mülakat ederken Paris'te ve başka yerlerde Hindistan Bakanı ve Hindistan sözcüleri tarafından Türklerin İstanbul'dan çıkarılmasına karşı görüşler ileri sürüldüğünü; Türkler İstanbul'dan çıkarılırsa bunun İslâma karşı onur kırıcı bir davranış sayılarak, Doğu dünyasının her yanında kargaşalık ve ayaklanmalara yol açacağını, hattâ İngiltere'nin Hindistan'daki durumunu güçleştireceğini beyan etmiştir. Lord Curzon'a göre bu görüşler bütün bütün bir yana bırakılamaz yabana atılamaz.
📘FO/4156/144506; Aktaran: Salâhi R. Sonyel, Türk Kurtuluş Savaşı ve Dış Politika, 1987, c. 1, s. 186
11
📅28 Aralık 1920
✍️Fransız askerî istihbaratı rapor kaleme aldı.
Anadolu ve Rumeli Müdafaa-yı Hukuk Cemiyeti Antalya şubesi sabık umumî kâtibi Moralızade Halit, Rodos'ta görüştüğü Fransız ajanına, Hılâfetin Vatikanlaştırılması gerektiğini söylemiştir.
✍️Fransız askerî istihbaratı rapor kaleme aldı.
Anadolu ve Rumeli Müdafaa-yı Hukuk Cemiyeti Antalya şubesi sabık umumî kâtibi Moralızade Halit, Rodos'ta görüştüğü Fransız ajanına, Hılâfetin Vatikanlaştırılması gerektiğini söylemiştir.
View Tweet
