@omerdumgiriz: Millî Mücâdele devresinde İngi...

1

Millî Mücâdele devresinde İngilizler, hem İstanbul'u hem de Ankara'yı kontrol etmek üzere siyaset geliştirmeye çalışıyordu.

2

İngilizlere mukâvemet eden (meselâ Musul'daki 6. Ordu Kumandanı Ali İhsan Sâbis Paşa) İttihadçılar tutuklanıp Malta'ya tecrit edilmişti.

M. Kemal'in devrilme tehlikesi hengâmında, 1921 yazında ise Malta'dan tahliye edilen tutuklulara İngiliz menafiine hizmet yemini ettirilmişti:

3

Ankara'da, Kemalistler ile İttihadçılar arasında cereyan eden rekabetin had safhaya çıktığı Haziran-Ağustos 1921'de, İtilâf Devletleri (İngiltere, Fransa, İtalya) ile Bolşevik Rusya, nüfuz ve çıkar çatışması içerisindeydi.

Kısa bir ufuk turu:

4

Fransız mümessil Franklin-Bouillon ile Mustafa Kemal arasında gerçekleştirilen müzakereleri ve akdedilen itilâfnameyi, örneğin İttihadçı Ali Şükrü Bey mecliste tenkid etmişti.

5

Franklin-Bouillon nâm-ı diğer Ankara Andlaşması'nın (Ekim 1921) mevaddında bulunmamasına rağmen Fransızlar, Güney Anadolu'yu boşaltırken uçak, silâh, cephane gibi teçhizatlarını "hibe" etmiştir.

Bu "cemile"nin karşılıksız olduğu iddia edilebilir mi?

6

İngiliz Hariciye Nazırı vekili Lord Curzon, Ocak 1918 tarihli muhtırasını tekrar arz ederek sulhün tesisi için Ankara merkezli bağımsız bir Türk devletinin kurulmasını şart koşmuştu.

7

İlginçtir Mustafa Kemal, Sivas'tan hareket edip İngiliz ve Fransız askerlerinin işgâlindeki Ankara'ya gelmiştir.

Hatta öyle ki, daha sonra meclis olarak kullanılacak binada, Fransız yüzbaşı Buazo ve komutasındaki Faslı askerler ikâmet etmekteydi.

8

Millî Mukâvemet hareketi yine İttihadçılar tarafından teşkil ediliyordu ve elbette İtilâf Devletleri bu gerçekliğin farkındaydı.

Cây-i mesele tam da buradadır kanaatindeyiz.

Millî direniş engellenemez lâkin nüfuz edilebilir, yönlendirilebilir. Ve başarılırsa çok daha etkili.

9

📌İstitrad

10

📌İstitrad

(i) Filistin Cephesi'ndeki Lawrence-Faysal-Mustafa Kemal gizli görüşmeleri;

(ii) İngiliz askerî istihbaratının vâkıf olduğu kritik Pera Palas temasları:

11

Yukarıdaki iki gelişme, İngiliz işgâlindeki İstanbul'dan İngiliz işgâlindeki Samsun'a intikal için gerekli vizenin yine İngilizler tarafından verilmesi vak'asında etkili olsa gerektir.

Nitekim Mareşal Allenby'in Şubat 1919 tarihli tayin talebi muvafıktır.

12

📌İstitrad

Mustafa Kemal'in Canik Mutasarrıflığı'na ısrarla ve acilen atanmasını talep ettiği Kapancızâde Hamid Bey, Mareşal Allenby'in Filistin Cephesi'ndeki istihbarat eski subayı Deeds tavsiyesiyle, İngiliz gambotu vasıtasında Samsun'a ulaşmıştı.

13

📌İstitrad

Muhtemelen hizmetleri sayesinde süratle terfi etmiş olan Mareşal Deedes;

İstanbul'daki Fevkalâde Komiser Amiral Calthorpe'nin maiyetinde ataşe militer idi (17 Kasım 1918-1 Ağustos 1919) ve Mustafa Kemal'in vezayifini takip etmekteydi.

📕Jaeschke, 1968, s. 504

14

📌İstitrad

M. Kemal'in tutuklanması emri, İngiliz "The Orient News" tarafından şöyle yorumlanmıştı:

"..tıpkı Lenin ve Troçki'nin tevkifini emretmeye benziyor." (Jaeschke, 1968, s. 508).

📍Güneydoğu Anadolu'da toplanan teçhizatın ilginç sevk güzergâhı:

@omerdumgiriz: Millî Mücâdele devresinde İngi...

Actions

What You Can Do