@omerdumgiriz: 📅29 Aralık 1919📨15'inci Kolor...

📅29 Aralık 1919
📨15'inci Kolordu Kumandanı Kâzım Karabekir Paşa'dan Ankara'daki 20'nci Kolordu Kumandanlığına (M. Kemal Paşa'ya) "zata mahsus" ve "pek ziyade mahrem" telgrafta;

Rawlinson dedi ki: "Şimdi sizden hususî fikrinizi soracağım. Meselâ Cumhuriyet mi iyidir yoksa.."

"..yoksa padişahlık mı? Meselâ ben cumhuriyet taraftarıyım."

📕Kâzım Karabekir, "İstiklâl Harbimiz", 1960, s. 415

🗣️İngiliz kaymakam Yarbay Rawlinson:

"İngiltere Türkiyenin mevcudiyet ve istiklâlini temin ve iktısaden inkişafına çalışacaktır. Yalınız endişe edilen nokta bir çok fedakârlık ihtiyarından sonra Türkiyenin yine bir gün İngilterenin düşmanları tarafına geçivermesidir."

"İşte bu endişe dolayısile İngiltere Türkiye dahilinde hakikî İngiliz dostu olacak simalarla anlaşmak istiyor. Bunların da tabiî Türk milletine nüfuzu olan zevat olması lâzımdır."

📅30 Ağustos(?) 1919
✍️Yarbay Rawlinson:

"Dışişleri Bakanlığı'nda Lord Curzon'a rapor vermek talimatını aldım. Ertesi gün Lord'u şahsen görmek şerefine nail oldum. Hatırasını gayet canlı olarak muhafaza ettiğim bu mülakatta, tabiatıyla durumun siyasi veçhesi ve bilhassa.."

"..Mustafa Kemal'in şahsiyeti, nüfuz ve emelleri, Sultan'ın Hükümeti'ne ve İstanbul Partisi'ne karşı muvaffakiyetli bir ihtilal hareketini teşkilatlandırıp, teşkilatlandıramayacağı, bu ihtilal başarı ile sona erdiği takdirde nihai hedef ve gayelerinin ne olacağı.."

"..başlıca konuları teşkil etmişti."

📕"Ortadoğu Hatıraları (1918-1922)", 2016, s. 294

"Bilhassa müstakbel bir büyük Müslüman Cumhuriyeti ihtimalinin belirtilmesi bakımından bir yenilik taşıyan raporlarım epeyce ilgi ile dinlenmiş ise de yeni Türk Partisi'nin emelleri hakkında hiçbir suretle güvenilir bilgi diye kabul edilmemişti.." (s. 295).

"Lord Curzon'dan, mümkünse Mustafa Kemal'i tekrar görerek partisinin barış için ne gibi şartlar sağlamayı umduğu ve ne gibi şartları kabule hazır olduğunu (imkansız nazarıyla bakılan "Pakt" hükümleri hariç), imkan nispetinde, açık olarak tespit etmek talimatını aldım." (s. 295).

"Ordu Komutanı General Kazım Karabekir Paşa beni çok iyi karşıladı. (..) Mustafa Kemal ile görüşmeyi çok istediğimi de hususi olarak söyledim. Bana, Mustafa Kemal'in Konferans'tan hemen sonra 275 mil daha batıda bulunan Sivas'ta başka bir Konferans'a başkanlık ettiğini, .."

"..oradan da aşağı yukarı gene 275 mil ötedeki Ankara'ya gittiğini, burada Milliyetçi Devrim Hükümeti'nin karargahını kurmakta olduğunu bildirdi." (s. 330).

✍️Yunan istihbaratının ikazlarına rağmen Mustafa Kemal'i İstanbul'da tutuklatmayan General Milne:

Rawlinson'un "Mütareke'nin maddeleri uyarınca silahların ve mühimmatın toplanması için düzenlemelerin yapılması hususunda gerçekleştirdiği mükemmel iş, Yunanlıların İzmir'e.."

"..çıkması ve vilayetlerde Sultan'ın otoritesini muhafaza etmek üzere gönderilen, şimdi meşhur Mustafa Kemal'in sahnede zuhur etmesi ile etkisiz hale getirilmiştir."

📕Alfred Rawlinson, "Ortadoğu Hatıraları (1918-1922)", 2016, s. 154

Erzurum Kongresi hengâmında Mustafa Kemal'le görüşmeler gerçekleştiren İngilizlerin Erzurum kaymakamı Rawlinson,

bu gizli vazifeye;

Mayıs 1919'da tüm ikazlara rağmen Mustafa Kemal'i tutuklatmamış olan İngiliz İşgâl Kuvvetleri kumandanı General Milne tarafından tayin edilmişti.

📌Rawlinson;

"1919 yılının başlarında sözde Mondros Mütarekesi'nin uygulanışını denetlemek göreviyle Doğu Anadolu ve Kafkasya'ya gönderilmişti., Bölgeye yönelik İngiliz politikalarının alt yapısını oluşturma misyonu gizli tutulmuştu."

📕Doğanay, 2002, s. 58

🗣️İngiliz kaymakam Rawlinson'dan Gümüşhane Rum metropolitine:

"burası Türkiyedir, defolun Yunanistana. Selâmetiniz için başka da çare yoktur."

📕Kâzım Karabekir, "İstiklâl Harbimiz", 1960, s. 416

Rawlinson'un Kâzım Karabekir'e sarf ettiği sözlerine bakılırsa, İngilizlerin İstanbul'u işgâl etmesindeki esaslı saikin;

Türk makarr-ı hükûmetini (hükûmet merkezini) İstanbul'dan Anadolu'ya aldırmak olduğu anlaşılmaktadır.

📕Kâzım Karabekir, "İstiklâl Harbimiz", 1960, s. 415

Başka bir deyişle bilfiil hılâfet merkezi-idare merkezi ikiliği meydana getirerek 4 Mayıs 1919 tarihli muhtıra mucibince hılâfet-saltanatı birbirinden ayırmak.

"Cumhuriyet"çi Rawlinson'un "ihtilâlci" M. Kemal'le temas kurması işbu siyasetin takibiydi.

View Tweet

📅11 Ağustos 1919
✍️Rawlinson'dan Britanya Harbiye Nezaretine muhtıra:

"Mustafa Kemâl'le iki saati geçen bir görüşme yaptım. Bana konferansın İstanbul yönetimini tanımadığını ve (Ulusal) Akım'ın gerçekte ihtilâlci olduğunu itiraf etti."

View Tweet

M. Kemal'in Lozan müzakerelerinden 11 gün evvel saltanat müessesesini, Britanya parlamentosunun Lozan'ı tasdikinden evvel hılâfet müessesesini ilga ettirmesi;

mezkûr müessesatın bilkuvve gücünü yok etmek açısından diplomasi teamülüne bütünüyle aykırıdır.

View Tweet

📌Nüfus/Ahalî Mübadelesi

📅29 Aralık 1919
🗣️İngiliz kaymakam Rawlinson'dan Kâzım Karabekir Paşa'ya:

"..daha iyisi bu sulh olunca İslâmları dahile alınız hıristiyanları da def edin gitsinler.."

📕Kâzım Karabekir, "İstiklâl Harbimiz", 1960, s. 416

View Tweet

🗣️Curzon'un temsilcisi Rawlinson'dan Kâzım Karabekir'e:

"..külliyetli para dökeceğiz ve memleketinize de servet getireceğiz. Fakat endişemizi de söyledim. Kuvvetli şahsiyetlerle anlaşmak istiyoruz. Bunun için bir kerre rica ettiğim noktayı Kemâl Paşaya yazınız." (s. 416-417).

"İngiliz İtilaf Komiseri görevini sürdürmek için yeniden Doğu Anadolu'ya gönderilen Rawlinson'a resmi bir görüntü olmaksızın Mustafa Kemal ve Kuvvacılarla bir anlaşma zemini ve barış şartları konusunda yüklenen misyonu Rawlinson kendisi de kabul etmektedir."

📕Doğanay, 2000: 65

"Miralay Rüştü ..iki ayrı şifre tel ile Karabekir'e, Rawlinson'un Mustafa Kemal ile görüşmek istediğini bildirmiş ve kendisinin Milliyetçilere yardımcı olmaya çalıştığını ..İngiltere'nin Türklerle anlaşmak istediğini, ancak ciddi bir muhatap bulamadığını beyan.." (s. 65, dn. 32).

📅2 Ocak 1919

"İngiliz Dışişleri Bakan Vekili Curzon, bir yıl önce hazırladığı Türkiye ile ilgili önerilerini Başbakanlığa sundu. Curzon, Doğu milliyetçiliğini karşılarına almadan kalıcı bir çözümün ancak Türkiye'ye Ankara ve çevresinde tam bağımsız bir devlet kurma hakkının.."

"..verilmesi ile mümkün olabileceğini, bu yolla da Türk milliyetçiliğinin patlamasının önlenebileceğini ileri sürüyor."

📕Zeki Sarıhan, "Kurtuluş Savaşı Günlüğü", 1993, c. 1, s. 82

📅19 Mart 1920
✍️Kâzım Karabekir:

"Erzurum'da bulunan İngiliz Kaymakamı Rawlinson ..vaziyeti düzelterek sulh ve sükunun kurulması için çalışmak üzere Ankara'ya hareket ve Heyet-i Temsiliye emrine gitmeye hazır bulunduğunu teklif eylemişti."

📕Doğanay, 2002: 70

"11 Şubat 1921'de Rawlinson Karabekir'e, Sovyetlere karşı bir Türk-İngiliz ittifakı önerir. [B.A. BEO, Cevdet tasnifi, Siyasi, D.54. Belge:345394]"

📕Rahmi Doğanay, "İngiltere'nin Ankara ile İlişki Kurma Çabaları ve Rawlinson'un Rolü", 2002, s. 71, dipnot 50

⁉️Rawlinson'un ve Rauf Bey'in tutuklulukları ile, gizli görüşmeler için muhabere köprüsü mü kurulmuştu?

"Rawlinson; bir gün Doğu'dan gelen üç subayın kendisini ziyaret ettiğini, maksatlarının kendi görüşlerini Müttefiklere iletmek için kendisini bir kanal olarak kullanmak ve.."

"..Rauf Bey'le mübadele etmek olduğunu ifade eder. Rawlinson'un da gizli ve resmi olmayan misyonu buydu. Demek ki taraflar birbirlerini anlıyorlardı. Aynı maksatla Nuri Paşa'nın da hapishanede kendisini ziyaret ettiğini belirten Rawlinson, kendi kurtuluşunun Rauf Bey'in.."

"..İngilizlerin elinde olmasına ve Türklerin de Rauf Bey'i çok önemsemelerine bağlamaktadır."

📕Rahmi Doğanay, "İngilizlerin Ankara ile İlişki Kurma Çabaları ve Rawlinson'un Rolü", 2002, s. 71-72

"Not: İngiliz devlet sırlarına ve İstihbarat Servisi'nin örgüt ve çalışma usullerine ilişkin en gizli belgeler, bellisiz bir süre için, ilgili Bakanlık'ça korunduğundan, dosyalardan çıkarılmış veya tahrip edilmiştir."

📘Sonyel, 1995, s. XVIII

"İngiliz'Ier, Mustafa Kemal Samsun'a ayak basar basmaz, onu, oradaki ajanları aracılığıyla izlemeye; davranış ve eylemleri hakkında bilgi toplamaya başlıyorlardı."

📘Sonyel, 1995, s. 15

📅27 Temmuz 1919
✍️İstanbul'daki İngiliz Fevkalâde Komiseri Amiral Calthorpe:

"Meclis'in İstanbul'da açılması önlense bile Anadolu'da açılmasının önüne geçilemez. Anadolu'da ayrı bir hükümet kurulabilir."

📕Zeki Sarıhan, "Kurtuluş Savaşı Günlüğü", 1994, c. 2, s. 9

📅17 Eylül 1919
✍️İngiliz İşgâl Kuvvetleri Kumandanı Mareşal Milne:

"Mustafa Kemal'in hareketi Anadolu'da müstakil bir cumhuriyete doğru inkişaf ediyor."

📗Gotthard Jaeschke, "Türk Kurtuluş Savaşı Kronolojisi", 1989, s. 64-65

"İngilizlerin Anadolu’da ve İstanbul’da olan olayları yakînen takip ettikleri, Mustafa Kemal Paşa’nın olaylara bakışını ve kişilik tahlili başta olmak üzere nasıl bir gelecek tasavvur ettiğini hesapladıkları görülmektedir. Üzeri kapatılmış olan on ikinci maddenin.."

"..içeriğinde Mustafa Kemal Paşa’nın kişilik tahlili ile ilgili ya da İstanbul hükümetine kabul ettirmek istedikleri bir hususa yer verilmiş olması ihtimali büyüktür. Bu maddede belirtilen husus ne kadar önemlidir ki İngiliz arşivinde çalışma yapan İngiliz yetkililer.."

"..bu maddenin kendilerine olması muhtemel etkilerini ortadan kaldırabilmek için bu maddeyi tamamen silmişlerdir."

📕Cengiz Kartın. (2015). "İngiliz Arşiv Belgelerinde Tahrifât: Türkiye Dosyası 1". Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (37), s. 145

"..mecliste ve Milliyetçi liderler arasında Mustafa Kemal’in kişisel diktatörlük planlıyor olmasından veya İtilaf Devletleriyle uzlaşmaya niyetli olmasından korkan kimseler vardı."

📙Erik Jan Zürcher, "Milli Mücadelede İttihatçılık", 1987, s. 224